Yabiñ Tamo
Yabiñ Tamo hu?
Yabiñ Tamo ka piigo si, ngunu Tanii ho nitiñ hormiñ nanii pa luko siinya du.
Ayu konyañ ho Yabiñ Tamo hala ako duto la. Tamo ano migiñ la, more ilyi kamyañ achu amyo ba'gii la miila miitii. Tamo ka uru ano aro tii. mōka abañ ako dutii hii tare ano aro tii, ude nelo penge dosu tii, aji lya'pyo ya nyima pa, ajo indo lasu ato mihi oho mi sangii la dusu tiinii. Tamo kii mōka abañ mi yopa lala mi khiibe nyiya matii niiñ, mo ato átè bomi hela dusu tii. Hojalo, Tamo mo aha ho hela, "ngiika abañ tare ngiimi iche heñkiñ siido, ngo hiim kane siidiñ siire ba'kañ siidu, ngiimi hangii ja bikama." Tamo aguñ lo lupe masu, hojalo mo, mōka abañ iche miñgo tiiko da aya tiido hala heñtii.
Yabiñ Tamo ka heru
Tamo more inko ingiñ adiñ la, siidiñ siire ano ba'la miitii, mo lemba ho ano asañ diilañ kola da'tii. Momi kone abi lula, "Yabiñ Tamo more ine milo áchu amyo ako ba'gii ba'gii duku", Tamo jije jipe ano migiñ tii.
Yabiñ Tamo ka abañ kii ude Nelo penge dosu lala aji lya'pyo nyima pa, miko ajo ila sii da'su tiinii. Mōka anu Tamo mi ano heñsu lala, mōka siidiñ siire ba'gii kula ka adiñ bilyi ho, mōko "ra O" tare bisa nyima pa lyitii. Aha ano hempyo siido, hang bisa pa'sa kapa matii. Tamo siidiñ siire adiñ mi ato abañ mi bikañ siitii.
Yabiñ Tamo ka nīti abañ
Tamo ano migiñ siilyi niiñ, mōka abañ mi siidiñ siire ba'kañ bisudo, ra O hala ronge tampa tañka matii. Tamo lula, "ngiika abañ mi ngo siidiñ siire adiñ mi bikañ siidu, ngiimi ra O ronge tare bika ma". "Abañ arō lyiso heñpyo ma, ngo miñgo abañ ako biika nañ". Hala lula Tamo miñgo abañ ako mete tii. Ho Tamo, miñgo miyu ako kapa tii, "ngo simi ke ngiika siidiñ siire adiñ mi bichi kunii, simi ke siisi kii ngo abañ biichi kunii" hala hentii ku.
Ayu mada, Tamo more ilyi kiilyi niiñ. More hokii siidiñ dore ba'gii tiiku. Hiika adiñ mi tiibii la, Tamo hiika miñgo boko jobi tii. Hiika miñgo bo Tamo ka adiñ jobi niimi kapa lala, "paya aro pacho, ngiimi ka adiñ jobi dunii" hala lula, mo mihi mi aga ra O rábi to hala lutii. Tamo ka miñgo abañ paka buniiñ bo ano hempyo la, Tamo ka more ilyi ho, hulyi tembi do, O pinchu alii bi, po'na ho'bi dope ha, hala miitii. Yabiñ Tamo, ano hempyo la, "aye, miñgo abañ halāñ po hendu nii?" hala ato ato mi lusu la, hempyo la da'tii. Tamo more impa iñda lyi, hiika miñgo bo abañ hii, momi hiira hulyi pere telii bi, O pinchu alii bila miitii. Tamo tare hiika miñgo bo abañ mi ano heñpyo biila biitii. Sitañ pa, Tamo la mōka nīti miñgo bo abañ nyi heñpyo pa da'tii.
Yabiñ Tamo mika heñje nii abañ
Álo loye, Tamo more ila dola, lembo ho henjo biila, "ngiimi ngiika nīti abañ si ho, yo teñbi do, O piñchu alii bido. Si ngiimi ano loda heñdo. Hojalo, si ngiimi heñje la heñsu dope hadu?"
More ho Tamo mōka giimya miiko ho āchi biikele siire hiruñ dore nii'bii tola dotii. Tamo heñdi lala, "ma ngiika miñgo bo abañ si ngiimi jije heñsu dope hadu, hiimi kakama aya diima". Tamo, siire mi giimya aruñ ho atii tela, more yorda ho liñbii la, goro goro pa lula "Yabiñ Tamo mi giimya nii'khii tola doke, yasañ raro pagii nyala kutii ka, halu anyo koda yasañ papá diima ke." Hoka aruñ are yasañ pala da'nii atañ tapa lala, nyibya nyibya yasañ pagii nyaku la, lemba ho hara nyatii ku. Lemba ho abii kula Yabiñ Tamo ka abañ (jije ka abañ) ko āla luko tii. Tamo ka abañ hii, "mahuñ, Tamo mi giimya nii'khii tiiku koda, mōka adiñ ba'bi konii bo abañ mi luko yusu lyilo" hala intii.
Hiika miñgo bo abañ hii la'pañ ho diñtu la dutola, Tamo ka abañ hii lutii, "Tamo mi giimya nii'khii tola more si do ludo, no ila ba'gii doku koda aya keñdo. Niiimi siiniiñ abañ pa biisu neku nii". Hiika miñgo bo abañ hii lutii, "ma, Tamo mi ngo ba'te la iche tare inte ma, biiso tapa ela". "Nosu nyañ Tamo ka abañ jije, ēre puye hoka liñgiñ nii, nosu ke ba'te keñsu donii. Ngo hiika talii siima mi ba'te la perma inte make". Hala hiika miñgo bo abañ hii lutii.
Tamo ka jije abañ hii hokoda hala ude hokii giida pata giiye lagii la, "ngiika anu jije niiñ Tamo, ngo Tamo mi more ho yāpa yāji kiine diima". Mi tare imbo yadii manii hala mo koñtii more dalyi ho ātii. More lembo ho abañ hii khejo biila iñtii, "Tamo no niitañ kuja lo ngiika biipiñ siinii anu jije, Āne ere puye hoka liñgiñ niisu niimi, niimi ngo more ho yopa tama ke".
Tamo, more lenda inta ho kalya la dutii. "Huna ngiimi mea la achi nii kaka lyilo" hala lula kalya la dutii. Ngiimi ngiika miñgo bo abañ heñje dukoda, ngiimi mo mea kula asu lyidii mabyolo hala, Tamo hātii miilii kalya la dutii. Tamo, hātuñ he kalya la dutii.
Lenda so kaliñ kiile mōka arobo abañ hiiya khejo biila ado pa Tamo kapa tii. Tamo hiimi kapa lala, mō tare khela mōka abañ mi harii liñtii ku. Anu abañ nyi kapa siila kula, Tamo mō abañ mi lutii "ngo niimi hiim kane arodola hala abañ pater biinañ mapa miito, ngiika siidiñ siire adiñ miter mī mìya jobi kula miito, hojalo ngiimi giimya nii'khii tii hala tapa lala no yasu ngiimi mea siido kunii". Tamo ano heñkur kula moka jije abañ mi helo kupe hala luku la. Mō abañ mi luko tii, "Siire hiruñ yake dore giimya nii'to la donii, simi ngiinyi ba'gii kusa".
Tamo, mōka heñkha kuniiñ mi heñkur kula, heñdi kula, moka jije abañ nyi heñsu kula dutii.
Tagii saniiñ
- Mi khiibe ne héla miisu jalo, ánii ere puye hoka liñba siinii kane hela kema.
- Ajiñ apii ka heñsu ko poñge dosu do, biipiñ siinii ka heñsu ko poñge dosu do.
- Uru ka āsa ko mi khiibe ālama.
Simi ka kenii bo la lukò bò
- Tage Laling (Author)
- Tage Bida Gambo (Narrator).
